Milliy kiyim – millat iftixori, jamiyat yuzi

O‘zbekistonda har haftaning juma kuni “Milliy liboslar kuni” sifatida nishonlanmoqda. Bu tashabbus orqali xalqimizning milliy an’analarini, didini, tarixi va estetik qarashlarini hayotimizga yanada chuqurroq singdirish maqsad qilingan.

"O‘zbekko‘mir" aksiyadorlik jamiyatida ham ushbu tashabbus katta qiziqish bilan qo‘llab-quvvatlanmoqda. Xizmat vazifasi maxsus ish kiyimini talab qilmaydigan xodimlar har juma kuni ishga milliy liboslarda kelishni odatga aylantirishgan. Bu nafaqat mehnat jamoasida ijobiy kayfiyat uyg‘otadi, balki umummilliy qadriyatlarga bo‘lgan hurmatni oshiradi.

Shu kunlarda jamiyat doirasida “Milliy liboslar chellenji” ham tashkil etilmoqda. Unda turli bo‘lim va filial xodimlari o‘z milliy kiyimlarida suratga tushib, ularni jamoaviy tarzda targ‘ib etmoqdalar. Bu kabi tashabbuslar orqali milliy liboslarimiz nafaqat bayramlarda, balki kundalik hayotimizda ham qayta jonlanmoqda.

Kiyim va libos: faqat himoya emas, dunyoqarash ifodasi

Kiyim insonning tashqi muhitdan himoyasi uchun zarur vosita bo‘lsa-da, libos – bu estetika, madaniyat, tafakkur va didning ifodasi. Unda har bir xalqning o‘ziga xos turmush tarzi, urf-odatlari, hatto ijtimoiy tuzumi namoyon bo‘ladi.

Qadimda insonlar tanalarini tuproq va o‘simlik bo‘yoqlari bilan yopgan bo‘lsa, keyinchalik hayvon terisi, suyaklar, qush patlari, tishlar kabi tabiiy vositalardan foydalanishgan. Keyinroq mato to‘qish va ip yerish texnologiyalari rivojlanishi bilan kiyimlar bezak va mazmun kasb eta boshladi.

Arxeologik topilmalarga ko‘ra, inson kiyimga ehtiyojni birinchilardan bo‘lib sovuq va xavfdan himoya maqsadida sezgan. Ammo vaqt o‘tishi bilan kiyim nafaqat himoya, balki ijtimoiy kelib chiqish, maqom, jins, yosh, kasb, did va estetik qarashni namoyon etuvchi san’atga aylandi.

Milliy liboslarning o‘ziga xosligi

O‘zbek milliy liboslari – nafaqat go‘zal, balki qulay, ayni paytda ramzlidir. Ayollar libosida xon-atlas, adras, kashta, to‘qima zeb-ziynatlar – ularning latofati va hunarini bildiradi. Erkaklar chopon, do‘ppi, kamar, peshona soyabonlari orqali o‘zining o‘rni va mavqeini ko‘rsatgan.

Ranglar va bezaklar ham muhim ma’no kasb etadi:

• Ko‘k va binafsha – yuqori ijtimoiy maqomni,
• Yashil – dehqon va hunarmandlarni,
• Oq va tilla – poklik va tantanani anglatadi.

Xulosa o‘rnida

Milliy liboslar – moddiyat va ma’naviyatning uyg‘un jihatidir. Ularni qadrlash, hayotga qaytarish, hatto zamonaviy uslubda qayta yaratish xalq ruhiyatini tiklaydi. “O‘zbekko‘mir” AJdagi “Milliy liboslar kuni” kabi amaliy tashabbuslar esa ana shunday ma’naviy tiklanishning amaliy namunalaridan biridir.
 

Ne’mat Dushaev,
“O‘zbekko‘mir” AJ axborot siyosati masalalari bo‘yicha maslahatchi